Iedereen heeft recht op een gezonde, pijnvrije mond. Vaak helpen we via De Lieve Tandarts mensen over hun angst voor de tandartsstoel heen, maar voor veel Nederlanders is de drempel niet psychologisch, maar financieel. Dak- en thuislozen, ongedocumenteerden en mensen die door omstandigheden onverzekerd zijn, mijden meestal de tandarts. Tot de pijn ondraaglijk wordt.

Gelukkig is er op diverse locaties in Nederland een vangnet: de straattandarts.
Wie zijn deze gedreven zorgverleners, waar vind je ze, en hoe kunnen zij behandelen zonder dat de patiënt een rekening krijgt?

Waar in Nederland vind je straattandartsen?

Straattandartsen en vergelijkbare initiatieven poppen in steeds meer steden op. Ze werken vaak vanuit inloophuizen, speciale stichtingen of rijden rond met mobiele praktijken. Een overzicht van een aantal belangrijke locaties:

• Amsterdam: Een heel bekend initiatief is Stichting Kruispost op de Oudezijds Voorburgwal, waar een speciaal ingerichte tandartskamer is voor onverzekerden. Ook de Dokters van de Wereld zijn hier onmisbaar. Zij hebben een medische post en reizen door het hele land met hun bekende ‘Mondzorgkaravaan’ (een omgebouwde bus als rijdende praktijk).

• Rotterdam: In de havenstad is Stichting Straattandarts 010 actief. Daarnaast fungeert de bekende Pauluskerk als een cruciale opvanglocatie waar onverzekerde patiënten terechtkunnen voor medische en tandheelkundige spreekuren. Inmiddels is daar ook De Straattandartsen bij gekomen.

• Breda: Stichting Straattandarts Breda pakt het net weer even anders aan. Zij werken vanuit het reguliere Tandheelkundig Centrum Hoge Vught, waar structureel een behandelstoel beschikbaar is gesteld voor kwetsbare mensen.

• Door het hele land: In steden als Utrecht, Den Haag, Arnhem, Nijmegen en Venlo vind je regelmatig zogenaamde ‘Zorgcafés’, vaak georganiseerd door het Straatconsulaat of Dokters van de Wereld. Je vindt Zorgscafés in:

• Amsterdam
• Nijmegen
• Utrecht
• Arnhem
• Venlo

  Mensen met acute pijn worden hier gescreend en doorverwezen naar lokale, reguliere tandartsen die bereid zijn pro deo te helpen.

Hoe worden Straattandartsen in Nederland betaald?

Een tandartspraktijk runnen is duur. Apparatuur, materialen, huur en personeel kosten veel geld. Omdat de patiënten van de straattandarts de rekening niet kunnen betalen en geen (aanvullende) zorgverzekering hebben, moet de financiering ergens anders vandaan komen. Hoe wordt dit belangrijke werk dan gefinancierd?

1. Belangeloze inzet (Pro Deo)

De absolute motor achter deze initiatieven is de passie van de zorgverleners. Tandartsen, mondhygiënisten, assistenten en studenten tandheelkunde doneren hun tijd en expertise. Ze werken hier volledig vrijwillig, vaak in hun vrije uren naast hun vaste baan in een reguliere praktijk.

2. Donaties en goede doelen

Straattandartsen zijn afhankelijk van de vrijgevigheid van anderen. Ze ontvangen giften van particuliere donateurs, kerken en vermogensfondsen. Ook grote partijen zoals de Nationale Postcode Loterij dragen soms bij. Dit geld wordt gebruikt om de vaste lasten (zoals huur) te betalen en om bijvoorbeeld een tandtechnisch laboratorium in te schakelen voor eventuele kunstgebitten.

3. Sponsoring uit de tandheelkundige branche

De tandheelkundige industrie draagt gelukkig ook haar steentje bij. Bedrijven sponsoren regelmatig dure apparatuur en leveren gratis verbruiksmaterialen, zoals handschoenen, verdovingsmiddelen, vullingen en afdrukmateriaal.

4. Gemeentelijke steun

Soms springt de lokale overheid bij. Stichtingen kunnen in sommige gemeenten aanspraak maken op subsidies voor maatschappelijke ondersteuning. Bij hoge uitzondering, en vaak met veel administratieve inzet van hulpverleners, wordt een acute behandeling achteraf vergoed via het potje ‘bijzondere bijstand’ van de gemeente.

Straattandartsen: Een missie om trots op te zijn

Straattandartsen bewijzen dat goede zorg verder gaat dan de grenzen van een verzekeringspolis. Door hun tomeloze inzet, gesteund door donateurs en het bedrijfsleven, halen zij letterlijk de pijn weg bij mensen die anders nergens terechtkunnen.

Bij De Lieve Tandarts hebben we diep respect voor voor het werk van de mensen die betrokken zijn bij de diverse initiatieven van Straattandartsen in Nederland. Waar mogelijk bieden we ondersteuning.

Mocht je aanvullingen hebben op dit artikel, zou je ons dat dan willen laten weten?

Meer lezen? Lees hier wat de mogelijkheden zijn als je weinig geld hebt voor de tandarts

Vind hier je lieve tandarts in je omgeving

Geschreven door Jan Henk Nawijn
update 31 maart 2026